نقش خوش‌نویسان در هنر ایرانی

 

 

در این سخنرانی دو خوشنویس (جعفر بایسنغری، محمدحسین شیرازی) که نزدیک‌ترین هنرمندان از نظر موقعیت هنری به پادشاه زمان خویش بودند، نمایندگان هنر خوشنویسیِ دو دورۀ طلایی هنر ایران، یعنی عصر تیموری و قاجار، در هرات و تهران انتخاب و معرفی شده‌اند تا اثبات شود که سنّت حمایت حاکمان از تولید آثار هنری از سدۀ نهم تا چهاردهم هجری به مدت پنج سده استمرار داشته است. پس از آن با نقل انجامه‌های آثارِ این دو خوشنویس، به معرفی آن‌ها و چگونگی توصیفاتشان از پادشاه و ارتباطشان با مرکز قدرت و حامی هنری پرداخته شده است.

حمیدرضا قلیچ‌خانی مدرک دکتری خود را از دانشگاه دهلی دارد و استاد خوشنویس و عضو کمیتۀ تشخیص اصالت و خرید نسخ‌خطی قدیمی کتابخانۀ ملی ایران و موزۀ خوشنویسی ایران است. وی مؤلف «فرهنگ واژگان و اصطلاحات خوشنویسی و هنرهای وابسته» (انتشارات روزنه، تهران، ۱۹۹۴) و کتاب «راهنمای خوشنویسی فارسی و هنرهای وابسته» (بریل، لایدن، ۲۰۲۲) است.

کتاب «درآمدی بر خوشنویسی فارسی» او در سال ۲۰۱۹ به روسی ترجمه شد (موکبا، مسکو). حمیدرضا قلیچ‌خانی چندین نمایشگاه خوشنویسی در آمریکا و اروپا و ایران برپا کرده است. آخرین آن‌ها با عنوان «هو» در سال ۲۰۱۹ در گالری فرمانفرما در تهران برگزار شد.

مقالهٔ قلیچ‌خانی با عنوان «جایگاه و توصیف پادشاه و حامی هنر در انجامه‌های جعفر بایسنغری و محمدحسین شیرازی کاتب السّلطان» در شمارۀ پنجم نشریۀ مناظر در ۲۰۲۳ منتشر شده است.

 

 

 

Lecture Series: The Idea of the Just Ruler in Persianate Art and Material Culture

 

Second day, Fourth Lecture

 

Title: The Idea of the Just Ruler and the Art Patron in Persianate Calligraphy: The Colophons Made by Jaʿfar Baysonqori and Muhammad Hussein Katib al-Sultan Shirazi

 

Speaker: Hamid Reza Ghelichkhani

 

Hamid Reza Ghelichkhani holds his PhD from Dehli University. He is a calligrapher master and is a member of the committee for determining the authenticity and buying old manuscripts of the National Library of Iran and the Museum of Calligraphy of Iran. He is the author of the Dictionary of Calligraphy and the Related Arts (Rouzaneh Publication, Tehran, ۱۹۹۴) and A Handbook of Persian Calligraphy and Related Arts (Brill, Leyden, ۲۰۲۲). His book An Introduction to Persian Calligraphy was translated into Russian in ۲۰۱۹ (Mockba, Moscow). He organized several calligraphy exhibitions in the United States, Europe, and Iran; the last of which was held at Farmanfarma Gallery in Tehran, with title Hu in ۲۰۱۹.